นอกจากสีผมและลักษณะของรูปร่างแล้ว ตุ๊กตาเหล่านี้ยังได้รับการออกแบบมาเป็นพิเศษให้มีนิ้วมือครบ 5 นิ้ว มีอวัยวะเพศ มีรูช่องปาก และช่องรูทวาร คล้ายกับตุ๊กตาที่มีอวัยวะเลียนแบบมนุษย์ หรือ ที่เรียกกันว่า Anatomy detailed Doll ซึ่งปกติแล้วจะใช้ในการศึกษาด้านกายวิภาคและสรีรวิทยา แต่ใครจะคิดว่า ตุ๊กตาเด็กหญิงเด็กชายเหล่านี้ จะเป็นส่วนหนึ่งที่ช่วยไขคดีล่วงละเมิดทางเพศได้ในหลายกรณี และทำให้เกิด “พื้นที่เยียวยาหัวใจ” ขึ้นในโลกของตุ๊กตาวิเศษ ผ่าน “โครงการตุ๊กตาวิเศษ การสื่อสารสังคม เพื่อลดอุบัติการณ์การทารุณกรรมทางเพศ”

       หลายครั้งที่การสร้างสรรค์สิ่งดี ๆ มักเริ่มต้นขึ้นมาจากปัญหา ปี พ.ศ. 2558 พนักงานสอบสวนหญิงท่านหนึ่งได้บอกเล่าผ่านทางสื่อสังคมออนไลน์ ถึงข้อจำกัดของการสื่อสารในคดีเกี่ยวกับเพศ กรณีที่ผู้เสียหายเป็นเด็กเล็กหรือผู้มีความบกพร่องทางสมองและสติปัญญา

      “ครั้งแรกที่เราทำตุ๊กตานั้น เกิดจากการที่พนักงานสอบสวนคือ พันตำรวจเอกหญิง จรีย์วรรณ พุทธานุรักษ์ โพสต์บนเฟซบุ๊ก บอกเล่าความท้าทายเมื่อต้องสอบถามข้อมูลเหตุการณ์เกี่ยวกับคดี ว่าข้อจำกัดคือวุฒิภาวะด้านเพศ และความสามารถในการสื่อความหมายของเด็กเล็ก เด็กไม่เข้าใจว่าการสัมผัสร่างกาย ในจุดที่ต่างกันอาจมีนัยต่างกัน วิธีเรียกอวัยวะต่าง ๆ ก็อาจต่างกันไปในแต่ละบ้าน ที่สำคัญคือเด็กในวัยนี้ ไม่เข้าใจการสมมติ จะมาบอกว่าให้นึกว่าสิ่งนั้นแทนอวัยวะนั้นอวัยวะนี้เด็กจะไม่เข้าใจ ยังไม่นับกรณีที่ผู้เสียหายเป็นเด็กชนเผ่าที่ภาษาแม่ไม่ใช่ภาษาไทย ภาระหน้าที่ทั้งหมดขึ้นกับทีมสหวิชาชีพที่จะหาข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับคดี และข้อมูลที่เกี่ยวเนื่องกับการสร้างปมแผลในจิตใจซึ่งอาจส่งผลต่อผู้เสียหายไปตลอดชีวิต น่าจะมีอุปกรณ์อะไรสักอย่างที่จะมาแก้ปัญหานี้” ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อลิชา เล่าถึงความเป็นมาของโครงการนี้

       การประดิษฐ์ “อุปกรณ์อะไรสักอย่าง” ในครั้งนั้น นำจิตอาสามาลงมือออกแบบจัดทำตุ๊กตาที่มีอวัยวะแบบคนจริง ๆ เพื่อใช้ประกอบการสอบถามข้อเท็จจริงในเหตุการณ์จากผู้ถูกกระทำที่เป็นเด็กเล็ก หรือ ผู้มีความจำกัดด้านพัฒนาการสมอง หรือแม้กระทั่งผู้เสียหายที่ไม่อาจสื่อสารเหตุการณ์ที่ตนถูกกระทำ ให้สามารถบอกเล่าเหตุการณ์เกี่ยวกับการทารุณกรรมทางเพศได้อย่างชัดเจนขึ้น

      “งานนี้ต้องให้เครดิตกับผู้ออกแบบและตัดเย็บตุ๊กตารุ่นบุกเบิก คือคุณสุดศิริ ปุยอ๊อก ศิษย์เก่า คณะวิจิตรศิลป์ มช. ที่ใส่ความสร้างสรรค์ลงในความพยายามแก้ปัญหา และสร้างโอกาสให้เราได้ขยายความตั้งใจสู่การสื่อสารสาธารณะเพื่อนำพลังของสังคมมาร่วมกันลดอุบัติการณ์การทารุณกรรมทางเพศ”

     โจทย์ในการออกแบบตุ๊กตาเพื่อใช้ในการนี้มีความละเอียดอ่อนอย่างมาก เพราะตุ๊กตามีการใช้งานแตกต่างจากการใช้อวัยวะเทียมที่ทำจากยางซิลิโคนมาประกอบการสอบถาม ซึ่งอาจทำให้ผู้เสียหายย้อนนึกถึงประสบการณ์ที่เลวร้าย ในขณะเดียวกันช่วยลดความตึงเครียดในบางสถานการณ์ได้ ต้องคงลักษณะการเป็นของเล่นที่ปลอดภัย หลีกเลี่ยงวัสดุที่อาจก่อให้เกิดอันตราย มีสีหน้าที่ไม่ยิ้มหรือบึ้งจนเกินไป เพื่อจะได้ไม่เกิดการตีความอารมณ์ไปในด้านใดด้านหนึ่ง แต่สวมเสื้อผ้าสีสันสดใสและมีเส้นผมสีสด ๆ เพื่อให้ดูมีความเป็นตุ๊กตาที่เด็ก ๆ อยากจะจับต้องสัมผัส